گاهی درباره داروهای روانپزشکی این تصور وجود دارد که اگر اثردارو کافی نبود، می‌توان مقدار مصرف را افزایش داد و اگر حالفرد بهتر شد، مصرف آن را کاهش داد یا به یکباره قطع کرد. امادارو درمانی به این سادگی نیست. مقدار مصرف دارو بخشی ازتعادل میان اثربخشی و عوارض آن است و تغییر آن باید براساس شرایط فرد و نظر پزشک انجام شود.

مثلا در ارتباط با داروی سیتالوپرام که از دسته داروهای مهارکننده ‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) است افزایش خودسرانه دوز دارو می تواند منجر به عارضه طولانی شدن فاصلهQT گردد که در کنار سایر عوامل می تواند منجر به آریتمی های خطرناک گردد. یا در ارتباط با داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (TCA) عوارض به مراتب بیشتر و خطرناک تری ممکن است اتفاق افتد.

بنابراین افزایش مقدار مصرف دارو نباید صرفاً بر اساس اینتصور انجام شود که «دوز بیشتر، حتماً اثر بیشتر دارد». پزشکباید هم پاسخ درمانی و هم احتمال بروز عوارض را در نظر بگیرد.

اولین نسخه دارویی مجوزی برای تکرار دارو بدون نظر پزشک نیست

در اکثر موارد که فرد برای اولین بار به پزشک مراجعه می کند نیاز هست که پس از چند هفته مجدد روند درمان بررسی و تغییرات لازم را در صورت نیاز اعمال گردد. مثلا ممکن است دارویی فقط در ابتدای درمان تجویز شود و در ادامه کم و قطع گردد. بنابرین در خواست نسخه اولیه از داروخانه بدون مراجعه بعدی به پزشک نه تنها روند درمان را مختل می کند بلکه ممکن است باعث وابستگی و عوارض ناخواسته دارویی در فرد گردد.

بسیاری از داروهای روانپزشکی را نمی توان به یکباره قطع کرد.

در بسیاری از موارد و پس از مصرف دوز درمانی دارو در یک دوره مشخص، قطع ناگهانی دارو علاوه بر بازگشت علائم بیماری می‌تواند منجر به علائم ترک یا قطع دارو گردد. سرگیجه، اختلالخواب، اضطراب، تحریک‌پذیری، تهوع، تعریق، سردرد، تپش قلب، اختلال تمرکز و حتی تشنج از جمله علائمی هستند که در زمانقطع یا کاهش سریع دوز دارو گزارش شده‌اند. شدت و مدت اینعلائم بستگی به فرد، نوع دارو، و مدت و دوز مصرف آن دارد. 

به عنوان مثال داروی آلپرازولام از دسته بنزودیازپین ها به ‌دلیل شروع اثر نسبتاً سریع و مدت اثر کوتاه، از نظر وابستگی و علائم ترک نیاز به احتیاط ویژه دارد و در مصرف طولانی مدت و در دوز بالا قطع ناگهانی آن بسیار مخاطره آمیز است. به همین دلیل،هنگامی که پزشک تصمیم به پایان دادن درمان می‌گیرد، معمولاًدوز دارو به‌صورت تدریجی کاهش داده می‌شود و سرعت اینکاهش می‌تواند بر اساس شرایط فرد تنظیم شود.

بنابراین ارزیابی اثر دارو و تصمیم‌گیری درباره تغییر مقدارمصرف باید با فاصله و بر اساس برنامه درمانی انجام شود، نه برمبنای تغییرات کوتاه ‌مدت حال فرد. اگر فرد احساس کند اثر داروکافی نیست، نباید خودسرانه مقدار مصرف را افزایش دهد؛همان‌طور که بهتر شدن علائم نیز به معنی مناسب بودن قطع ناگهانی دارو نیست و تغییر دوز یا قطع درمان باید با نظر پزشک انجام شود.

دکتر محمدباقر قشون، متخصص بیوتکنولوژی دارویی و عضو هیات علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز